Đội Telematic với tổ hợp Robot mang tên Vbot vừa giành thắng lợi vang dội tại Tokyo. Đây là đội tuyển được chọn lựa từ 17 đội trong cuộc tranh tài Chinh phục đỉnh Phanxipang do Đài truyền hình Việt Nam tổ chức vào tháng 4-2002. Chiến thắng của Telematic đã thể hiện được bản lĩnh sáng tạo của tuổi trẻ Việt Nam trong lĩnh vực khoa học công nghệ mới - lĩnh vực điều khiển tự động. Với tư cách là đơn vị tổ chức cuộc thi trong nước và tham gia vào ban tổ chức cuộc thi quốc tế, Đài truyền hình Việt Nam xin được chúc mừng 4 thành viên đội tuyển: Giảng viên Huỳnh Văn Kiểm, đội trưởng Vũ Ngọc Vinh, 2 thành viên Nguyễn Công Văn và Nguyễn Toàn Thắng - những cái tên giờ đây đã trở nên nổi tiếng trong giới sinh viên tham gia cuộc thi Sáng tạo Robot của 19 nước trong khu vực châu Á Thái Bình Dương. Năm 2003, Đài truyền hình Việt Nam tiếp tục tổ chức cuộc thi Sáng tạo Robot lần thứ 2 để chọn đội tham dự Robocon tại Thái Lan vào tháng 8 năm 2003. Trước khi thực hiện những bước khởi động cho cuộc thi này, chúng ta sẽ cùng nhìn lại chặng đường đã qua:

* VTV đã tổ chức cuộc thi trong nước như thế nào?

* Đội Telematic, những bí quyết chinh phục đỉnh Phanxipang

* Ấn tượng Việt Nam tại Tokyo - Những thử thách trên con đường chinh phục đỉnh Phú Sĩ

Nhìn lại cuộc thi Sáng tạo Robot Việt Nam 2002 do Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức

Robocon là gì?

Robocon (Robot contest) là một cuộc thi sáng tạo Robot nhằm tạo điều kiện cho các kỹ sư tương lai có thể thực hiện những ý tưởng táo bạo, tự mình chế tạo ra những máy móc mà không bị chi phối bởi các kiến thức chung đã có. Cuộc thi này giúp các kỹ sư tương lai tạo ra những sản phẩm được sáng tạo từ những ý tưởng độc nhất vô nhị và kích thích khả năng sáng tạo của họ và tạo tiền đề cho sự phát triển chung của nền khoa học kỹ thuật nước sở tại. Chủ đề của cuộc thi rất đa dạng (Ví dụ: thiết kế các Robot có tính năng độc đáo như: đá bóng, trèo cây, bay, thu dọn đồ đạc v.v... để cùng tranh tài trong một cuộc thi giữa các Robot đó) và được Ban tổ chức cuộc thi công bố hàng năm. Đây là các chủ đề hấp dẫn và khuyến khích các trường đại học kỹ thuật và tổng hợp tham gia. Hãng truyền hình NHK Nhật Bản đi tiên phong trong việc tổ chức các cuộc thi Robot trên truyền hình. Cuộc thi đầu tiên được tổ chức vào năm 1988 với tất cả 12 đội tuyển đến từ các trường đại học kỹ thuật. Các khán giả truyền hình nhiệt liệt hưởng ứng hình thức trò chơi truyền hình mới và sáng tạo này. Cuộc thi đã thu hút được hơn 7.000 khán giả đến xem trực tiếp và hàng triệu khán giả xem qua màn ảnh truyền hình. Cuộc thi đã kích thích tư duy sáng tạo của lớp học sinh, sinh viên Nhật Bản và góp phần thúc đẩy sự phát triển khoa học công nghệ, đưa nước Nhật vươn lên thành một trong những quốc gia hàng đầu về công nghệ Robot. Nhật Bản cũng tổ chức thành công cuộc thi Robot Quốc tế NHK hàng năm thu hút đông đảo các nước khác tham dự.

Cuộc thi Sáng tạo Robot Châu Á Thái Bình Dương

Nhận thấy tầm quan trọng trong việc góp phần phát triển một đội ngũ cán bộ kỹ sư trẻ cho ngành công nghiệp mới mẻ này, Hiệp hội phát thanh truyền hình Châu Á Thái Bình Dương gọi tắt là ABU đã chính thức phát động cuộc thi Sáng tạo Robot đầu tiên trong khu vực vào tháng 9 năm 2002. Tháng 4 năm 2001, ABU chính thức mời VTV tham gia cuộc thi này với tư cách là một thành viên chính thức của Hiệp hội phát thanh truyền hình châu Á Thái Bình Dương Đài Truyền hình Việt Nam và những bước khởi động cho cuộc thi Sáng tạo Robot Việt Nam lần thứ nhất Liệu Việt Nam có thể tổ chức cuộc thi Sáng tạo Robot để chọn đội tham dự Robocon Châu Á Thái Bình Dương không? Quả là khó cho Đài truyền hình Việt Nam khi nhận lời tham dự cuộc thi này bởi lẽ vào thời điểm đó, việc chế tạo Robot vẫn còn là điều gì đó xa vời vì sự thiếu thốn về phương tiện thực hành. Theo thống kê của Bộ Đại học thì Việt Nam có tất cả 23 trường đại học kỹ thuật trong đó 9 trường có khoa Điều khiển tự động, là chuyên ngành phù hợp với cuộc thi này. Phóng viên đã đến 5 trường: Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội, Học viện Kỹ thuật quân sự, Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh, Sư phạm Kỹ thuật Thủ Đức để tìm hiểu về tính khả thi của việc tổ chức cuộc thi Sáng tạo Robot cho sinh viên Việt Nam. Để có được câu trả lời, phóng viên đã quyết định khảo sát điều kiện thực tế tại các trường đại học kỹ thuật Việt Nam. Cả 5 trường được khảo sát đều có các phòng thí nghiệm thực hành nghiên cứu các thiết bị tự động hóa. Ngoài những giờ học trên lớp, sinh viên thường xuyên được tham gia các buổi thảo luận chuyên đề cùng các giảng viên. Một số trường đã chế tạo thành công nhiều thiết bị tự động hóa như các sensor cảm nhận màu sắc, ánh sáng. Khi được hỏi về việc sáng tạo Robot dự thi, nhiều sinh viên tỏ ra rất hào hứng.

VTV phát động cuộc thi Sáng tạo Robot

Tháng 8 năm 2001, Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam đã chính thức nhận lời tham dự cuộc thi Sáng tạo Robot quốc tế. Công việc chuẩn bị cho cuộc thi lớn này đã được khởi động. Ngày 14 tháng 10 năm 2001, chương trình truyền hình phát động cuộc thi Sáng tạo Robot lần đầu tiên tại Việt Nam được phát trên sóng VTV2. Trong chương trình này, Đài truyền hình đã thông tin đầy đủ về cuộc thi và kêu gọi các bạn sinh viên và các trường đại học nhiệt tình tham dự. Ngay sau đó, ban biên tập đã nhận được các bản đăng ký tham dự của 26 đội tuyển trên khắp mọi miền đất nước. Trong đó phải kể đến 13 đội của Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh, 3 đội của Học viện Kỹ thuật quân sự, 3 đội của trường Đại học Sư phạm kỹ thuật, 2 đội của Đại học Quốc gia Hà Nội. Thông qua những bản đăng ký tham dự được chuẩn bị công phu, chi tiết, các bạn đã chứng tỏ được tiềm năng về sáng tạo kỹ thuật trong sinh viên Việt Nam. Có thể nói, đó là bước khởi đầu thật tốt đẹp cho cuộc thi đầu tiên này.

Những khó khăn trên con đường Chinh phục đỉnh Phanxipang

Sau khi đăng ký tham dự cuộc thi, các đội tuyển đã bắt tay vào nghiên cứu hình thành các ý tưởng. Mỗi đội có một phương án riêng để lựa chọn ý tưởng tốt nhất và các thành viên tham gia đã điều chỉnh sao cho phù hợp với điều kiện về cơ sở vật chất chế tạo Robot tại Việt Nam. Khi đã hoàn thành phần ý tưởng, các đội bắt tay vào tìm linh kiện để lắp ráp. Hàng loạt những khó khăn mới nảy sinh về sự khan hiếm của các thiết bị, sự hạn hẹp của các nguồn kinh phí. Đa phần các đội phải tận dụng những nguyên liệu cũ, có những đội tự đi tìm nguồn tài trợ để làm Robot và đã thành công. Biết rõ mọi khó khăn và tự mình tìm cách giải quyết những khó khăn - đó chính là cách mà các bạn trẻ tham gia cuộc thi Sáng tạo Robot đã thực hiện. Hơn lúc nào hết, họ hiểu được rằng cần phải vượt qua chính mình bởi trong cuộc chơi đó, họ sẽ có được rất nhiều kinh ngiệm, sự cọ xát thực tế khi còn ngồi trên ghế nhà trường và quan trọng là họ sẽ thực hiện được ước mơ. Tuy nhiên, những may mắn trong quá trình tìm cách giải quyết khó khăn không phải lúc nào cũng mỉm cười với tất cả mọi người. Một số lượng lớn các đội đã bỏ cuộc, đa phần là các đội tuyển đăng ký dự thi với tư cách cá nhân. Đó là các nhóm do một số sinh viên, học sinh có cùng sở thích yêu khoa học kỹ thuật lập ra, hoạt động độc lập, không trực thuộc trường đại học nào. Khó khăn lớn nhất là kinh phí, các nhóm này không tìm được sự hỗ trợ kinh phí và việc phải tạm hoãn việc tham dự cuộc thi đầu tiên này là điều không mong muốn. Các thành viên trong các nhóm vẫn nung nấu ý định tham dự cuộc thi này và họ âm thầm chuẩn bị tích cực cho cuộc thi lần thứ 2 vào năm 2003. Họ thực sự đã bước đầu khẳng định được chính mình trong cuộc chơi này. Họ là những người nghèo về vật chất nhưng lại là những triệu phú về ước mơ.

VTV luôn theo sát các bạn trẻ trong cuộc thi Sáng tạo Robot

Những chương trình của VTV đã góp phần tiếp thêm sức mạnh cho các đội tuyển tham gia chế tạo Robot. Những thông tin cập nhật về tiến độ thi công, những kinh nghiệm giải quyết khó khăn của các nhóm đã được chia sẻ trong loạt chương trình này. Mỗi chương trình đều có những phần giới thiệu về robot, công nghệ Robot cũng như những giải pháp mà sinh viên quốc tế đã áp dụng để có thể chế tạo thành công Robot dự thi. Đồng thời ở mục Góc sáng chế, chương trình cũng giới thiệu một loạt các nhà Sáng tạo kỹ thuật trẻ có những ý tưởng sáng tạo táo bạo như ý tưởng về chiếc máy rán quẩy tự động của bạn Trần Đức Ngọc, một Robot có chức năng dò mìn tự động của Nguyễn Tấn Lý và Lê Quốc Tuấn, dây chuyền chưng cất tinh dầu của nhóm bạn yêu Hóa học ở Hà Nội, những chiếc xe năng lượng mặt trời của nhóm Sáng tạo trẻ - báo Mực tím... Vì là lần đầu tiên nên việc tổ chức như thế nào cũng là một thách thức lớn. Ban Tổ chức đã học hỏi kinh nghiệm của một số nước, đặc biệt là Mông Cổ đã tổ chức trước đó; đồng thời cũng hỏi kinh nghiệm của các nước có quy mô lớn: Nhật, Trung Quốc, Thái Lan, In-đô-nê-xi-a để lựa chọn những cách thức áp dụng tại Việt Nam cho tốt. Sân bãi là một bài toán khó. Bởi nó không giống như các chương trình trò chơi khác, cần phải đáp ứng các thông số kỹ thuật để các robot có thể chạy. Với diện tích sân thi đấu là 400m2 như trong luật thi thì không thể sử dụng các trường quay của Đài Truyền hình. Phương án sử dụng nhà thi đấu thể thao đã được các thành viên Ban tổ chức nhất trí thông qua và địa điểm được chọn là Trung tâm Văn hóa thể thao quận Tân Bình - Thành phố Hồ Chí Minh.  (còn nữa)