Trải qua những khó khăn thử thách, cuối cùng ước mơ về một cuộc thi sáng tạo Robot Việt Nam đã trở thành hiện thực. Ngày 18 tháng 4 năm 2002, 17 đội tuyển đến từ 6 trường đại học trong cả nước với gần 40 Robot đã tập kết tại Trung tâm Văn hóa thể thao quận Tân Bình để chuẩn bị sẵn sàng cho cuộc tranh tài. Con số đội tuyển vượt quá sự mong chờ của Ban tổ chức. Tất cả đều rất hồi hộp chờ đến giờ khai mạc. Một sinh viên tâm sự: "Hiện giờ mình rất là hồi hộp, nguyên một đêm hôm qua mình thức trắng cùng cả đội lo chỉnh sửa Robot. Bây giờ thì nó hoạt động tốt rồi. Chúng mình đã có mặt trên sân suốt 24 tiếng và cả 6 thành viên chưa ai được ngủ cả." Một sinh viên khác cho biết: "Em thấy có một liên hệ cần thiết giữa việc học và việc làm Robot. Em chấp nhận hoãn lại kỳ thi tốt nghiệp để không bỏ lỡ cơ hội quý tham gia vào cuộc thi lớn này". Nỗi niềm của một sinh viên tham dự cuộc thi: "Đây là cuộc thi đầu tiên nên em muốn khuấy động phong trào ngày càng mạnh. Em muốn ở các cuộc thi tiếp theo sẽ có ngày một nhiều các bạn trẻ tham dự". Một khán giả nói: "Theo em cuộc thi này là một sáng kiến, góp phần giúp đất nước ta phát triển thêm về nền khoa học hiện đại". Đội Telematic với tổ hợp Robot mang tên VBot đến từ Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh, tuy chỉ giành được vé vớt vào vòng chung kết do thi đấu không thành công ở vòng loại nhưng đã thực sự gây bất ngờ cho khán giả khi đoạt ngôi vô địch cuộc thi Sáng tạo Robot lần đầu tiên tại Việt Nam.

Điều gì đã tạo nên chiến thắng ngoạn mục của Telematic?

Có lẽ chỉ những người trong cuộc mới trả lời được? Phỏng vấn Vũ Ngọc Vinh, Trưởng nhóm: "Mình cứ tham gia cuộc thi này với tất cả say mê. Nếu chiến thắng đến thì thật tuyệt vời còn nếu không thì mình cũng đã có cơ hội được thể hiện niềm say mê trên các sản phẩm Robot của mình. Như thế cũng là chiến thắng rồi!"

Phần 2: Bắt đầu từ những đam mê

3 thành viên của nhóm Telematic, mỗi người đều có một sở thích riêng. Vinh thích truyện khoa học viễn tưởng của Juyn Vecno, Thắng thích những giai điệu sôi động của nhạc trẻ quốc tế, còn Văn thì không thể bỏ qua bất cứ một trận bóng đá nào. Nhưng có một điểm chung giữa ba bạn, đó là niềm say mê Robot và tất cả những gì có liên quan. Nguyễn Công Văn - thành viên của nhóm cho biết: "Nhóm Telematic của chúng mình có một điểm khác biệt, đó là 3 thành viên học từ 3 khoa khác nhau. Đội trưởng Vinh học Công nghệ thông tin, Thắng học Điều khiển tự động còn mình học Điện tử viễn thông. Khi kết hợp với nhau tạo thành nhóm thì chúng mình đều sử dụng được kiến thức đã học." Trường Đại học Bách Khoa thành phố Hồ Chí Minh, nơi 3 thành viên của nhóm đang theo học, là một trong những trường đại học lớn có uy tín của Việt Nam, với bề dày 26 năm thành lập. Bạn có thể bắt gặp ngay không khí say mê học tập nghiên cứu khoa học của các sinh viên khi vừa đặt chân đến thăm trường. Tại cuộc thi Sáng tạo Robot, trường đã lập kỷ lục với 9 đội tham gia, chiếm hơn nửa số đội tuyển của cả nước. Vũ Ngọc Vinh, Trưởng nhóm: "Nhóm mình đã bắt đầu từ cuộc thi sơ tuyển của trường. Chúng mình đã dành khá nhiều thời gian để nghiên cứu kỹ các đoạn băng giới thiệu cuộc thi phát trên truyền hình để có thể có được ý tưởng và chiến thuật đi thi vòng loại trường".

Trong vòng một tuần từ khi phát động cuộc thi, nhóm Telematic đã thống nhất phương án thiết kế dựa trên ý tưởng "Robot dò đường bằng quang học". Với mô hình thu nhỏ và giải trình chiến thuật hợp lý, nhóm đã tạo được ấn tượng đặc biệt với Ban giám khảo và trở thành 1 trong 3 nhóm nhận được tài trợ từ trường. Từ những ý tưởng đơn giản ban đầu, nhóm Telematic bắt đầu triển khai thi công để biến những công thức mạch điện trên bản vẽ thành những sản phẩm cụ thể trong điều kiện còn khó khăn về mọi mặt. Nguyễn Công Văn tâm sự: "Trong quá trình hoàn thiện Robot, chúng mình gặp rất nhiều khó khăn. Thứ nhất là kinh nghiệm. Chúng mình là sinh viên chưa ra trường, lại không được đào tạo về cơ khí nên phải tự mày mò mất rất nhiều thời gian để tìm hiểu chế tạo các chi tiết cơ khí. Khó khăn thứ hai là công nghệ. ở Việt Nam, công nghệ chưa phát triển, đa phần các vật liệu đều phải mua của nước ngoài, kể cả những vật liệu đơn giản như nhôm".

Những buổi đi lùng mua nguyên liệu chiếm rất nhiều thời gian của nhóm. ở Việt Nam không có những cửa hàng chuyên về Robot nên các thành viên phải tìm đến các cửa hàng bán đồ điện tử second-hand. Những sáng kiến luôn phải thường trực trong đầu để có thể tìm ra được những linh kiện phù hợp. Tại nhà riêng của Vinh đồng thời là phòng thí nghiệm, phòng ăn, phòng ngủ của 3 thành viên trong suốt thời gian làm Robot. Tại đây họ có rất nhiều kỷ niệm và có lẽ với họ kỷ niệm sâu sắc nhất là những cuộc tranh luận để đi đến thống nhất. Những sản phẩm Robot đã dần dần hình thành sau những ngày đêm miệt mài say mê chế tạo. Cả nhóm có tất cả 3 Robot tự động và 1 Robot điều khiển bằng tay. Tổ hợp Robot này được các bạn trong nhóm đặt tên là VBot. VBot hàm chứa hai ý nghĩa: Việt Nam Robot và Victory Robot.

Vì đây là cuộc thi đầu tiên tại Việt Nam nên Ban tổ chức đã giành nhiều thời gian cho các đội tập thử Robot trên sân thi đấu. Những buổi tập thử này là cơ hội cho các đội học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau. Trận đấu vòng loại bắt đầu. Khán giả có cơ hội được chiêm ngưỡng những sản phẩm Robot độc đáo của các đội tham dự. Nhóm @HTV mang đến một Robot Đại Bàng quyết thắng thi đấu khá ấn tượng. Vừa vào sân, Đại bàng đã nhanh chóng chiếm lĩnh đỉnh núi với tốc độ đáng kinh ngạc. Đạt tọa độ yêu cầu, Robot Đại bàng lập tức bỏ bóng vào ống đỉnh núi, đồng thời xoè cánh hướng bóng chính xác vào hai ô ở sườn núi. Nhóm Học viện Kỹ thuật Quân sự với Robot Cánh tay Trường Sơn chinh phục khán giả bởi độ chính xác khi bỏ bóng. Nhóm BK2 với Robot Me sử dụng tối đa sở trường về cơ khí, ngành học của các thành viên. Robot Me lừng lững tiến vào đỉnh núi. Khi tiếp cận đỉnh, lập tức 8 cánh của Robot xòe rộng như một bông hoa và thả bóng chính xác vào 8 ô sườn núi trong khi nhị hoa một mình chinh phục ô đỉnh núi. Trước những đối thủ mạnh, Telematic đã thi đấu không thành công và không trình diễn được ý đồ chiến thuật của mình trước 4.000 khán giả. Các Robot tự động đã đứng ì ra, không hoạt động trước độ sáng không lường trước của đèn trường quay. Còn một mình với Robot điều khiển bằng tay, đội trưởng Vinh đã thi đấu như không phải để ghi điểm mà chỉ muốn thử cơ chế của Robot. Xếp vị trí thứ 3 bảng B, Telematic chỉ dành được vé vớt vào trận chung kết.

Ngay sau khi kết thúc vòng loại, cả nhóm đã nghiêm túc dành thời gian xem xét, tìm ra khuyết điểm của Robot với hy vọng sẽ khắc phục được để thi đấu trận chung kết. Nhóm trưởng Vũ Ngọc Vinh cho biết: "Chúng tôi đã rút ra một số kinh nghiệm và sẽ sửa lại toàn bộ các mạch điện, tăng tính ổn định và tính chống nhiễu. Cả con bằng tay, chúng tôi cũng sẽ sửa các cơ cấu cơ khí". Lại thêm những đêm thức trắng, những cuộc tranh luận để đi đến thống nhất phương án sửa chữa. Chỉ có 10 ngày để sửa chữa, khắc phục các sự cố nên cường độ làm việc rất cao. Các thành viên ai cũng sút đi từ 2 đến 3 cân. Cuối cùng, trận chung kết mong đợi cũng đã đến. Vbot bắt đầu bộc lộ những chiến thuật gây sửng sốt cho khán giả. Trong khi các đội khác có khuynh hướng chiếm lĩnh đỉnh núi ngay từ những giây phút đầu tiên, Vbot lại chọn phương án ăn điểm ở lưng chừng núi và sử dụng một cá thể khác làm nhiệm vụ cản Robot đối phương. Trong lúc các Robot giữa sân tranh giành ô đỉnh núi thì phần còn lại của Vbot dễ dàng ăn điểm các ô sườn núi. Robot điều khiển bằng tay dưới sự điều khiển bình tĩnh của đội trưởng Vũ Ngọc Vinh chiếm các ô chân núi. Và Telematic đã giành chiến thắng kép: giải Nhất chung cuộc và giải ý tưởng hay nhất. Chỉ những người đoạt giải mới hiểu rõ vì sao họ lại giành chiến thắng. Vũ Ngọc Vinh cho rằng: "Lúc ở vòng loại Robot không có chốt nên bóng dễ rơi ra ngoài. Bọn em đã phát hiện ra và cải tiến thêm chốt. Khi ray đưa bóng lên, bóng sẽ được ghìm lại bởi chốt và quy trình bỏ bóng sẽ hiệu quả hơn mà không ảnh hưởng đến lực bắn bóng". Phỏng vấn Nguyễn Công Văn: "ở vòng loại, bọn em sử dụng dò đường bằng quang học nhưng do điều kiện ánh sáng ở sân nên dò không đảm bảo khiến Robot trục trặc ngay ở thời điểm vận hành. Sau này bọn em thêm bộ phận đếm vòng quay motor. Khi xuất phát, robot sẽ chạy thẳng đến vùng thi đấu, tính chuẩn theo số vòng quay thì mới bắt đầu dò đường".

Chính niềm say mê và ý chí quyết tâm thực hiện bằng được niềm say mê đó đã giúp Telematic chiến thắng. Họ đã được chọn để đem Robot của mình đại diện cho Việt Nam đi thi đấu tại Nhật Bản. Ngay sau trận chung kết, Telematic quyết định kêu gọi một số đội đã tham gia cuộc thi Robot Việt Nam cùng hợp lực để cải tiến Vbot. Họ cũng dành thêm nhiều thời gian để nghiên cứu kỹ về chiến thuật khi thi đấu. Họ cũng tranh thủ rèn luyện tiếng Anh để có thể dễ dàng trao đổi kinh nghiệm với các đội tuyển của các nước trong khu vực châu Á Thái Bình Dương. Ngày 2 tháng 8 năm 2002, 3 tháng sau khi kết thúc cuộc thi tại Việt Nam, nhóm Telematic đã hoàn thiện Robot và đóng gói gửi sang Tokyo để tham dự cuộc thi châu Á Thái Bình Dương. Ngày 28 tháng 8, đội tuyển lên đường sang Nhật Bản và 5 ngày sau, đúng vào ngày 2 tháng 9, sân bay Tân Sơn Nhất rực rõ cờ hoa đón chào chiến thắng vang dội của 4 thành viên đội tuyển. Họ đã làm nên điều kỳ diệu khi bất ngờ đoạt ngôi vô địch châu Á Thái Bình Dương. Họ đã giành chiến thắng như thế nào khi phải so tài cùng những đối thủ cực mạnh như Nhật Bản và Trung Quốc? Mời các bạn đón đọc Phần 3: Những thử thách trên con đường chinh phục đỉnh Phú Sĩ - ấn tượng Việt Nam tại Tokyo trong phần tiếp theo./.  

 (còn nữa)